Forex (foreign exchange), para birimlerinin birbirine karşı alınıp satıldığı küresel döviz piyasasıdır. Merkezi bir borsası yoktur; işlemler bankalar, aracı kurumlar ve kurumsal katılımcılar arasında tezgah üstü (OTC) ağlar üzerinden gerçekleşir. Hafta içi 24 saat açık olması ve işlem hacminin büyüklüğü, forex’i dünyanın en likit finansal piyasası yapar.
Piyasa neyi alıp satıyor?
Forex’te tek bir varlık değil, her zaman bir parite işlem görür. EUR/USD alan biri euro alıp dolar satmış olur. Soldaki para birimi baz, sağdaki karşıt para birimidir. Fiyat 1,0850 ise 1 euro almak için 1,0850 dolar gerekiyor demektir. Fiyat yükseldiğinde baz para birimi değer kazanmış, düştüğünde değer kaybetmiş olur.
Parite grupları ve her birinin ayrıntılı sayfası için pariteler bölümüne bakabilirsiniz.
Seanslar: piyasa neden 24 saat açık?
Forex’in merkezi bir borsası olmadığı için işlemler dünyanın finans merkezleri sırayla açıldıkça devam eder. Pazartesi sabahı Asya’da başlayan işlem akışı cuma akşamı New York kapanışına kadar kesintisiz sürer.
| Seans | Öne çıkan pariteler | Karakteri |
|---|---|---|
| Asya (Tokyo) | USD/JPY, AUD/USD | Genellikle dar aralık, düşük volatilite |
| Avrupa (Londra) | EUR/USD, GBP/USD | En yüksek işlem hacmi |
| ABD (New York) | Tüm majörler, XAU/USD | ABD verileriyle sert hareketler |
| Londra–New York çakışması | Majörler | Günün en likit ve en volatil saatleri |
Seans geçişlerinde likidite düştüğü için spread genişler; bu saatlerde işlem maliyeti artar.
Piyasanın katılımcıları
- Merkez bankaları: Faiz kararları ve rezerv yönetimiyle piyasanın yönünü belirleyen en güçlü aktör.
- Ticari ve yatırım bankaları: Hacmin büyük bölümünü oluşturur, fiyatı kote eder.
- Şirketler: İthalat-ihracat ödemeleri ve kur riskinden korunma (hedge) amaçlı işlem yapar.
- Fonlar ve kurumsal yatırımcılar: Pozisyon büyüklükleri nedeniyle yön değişimlerinde etkilidir.
- Bireysel yatırımcılar: Toplam hacimdeki payı küçüktür; piyasaya aracı kurumlar üzerinden erişir.
Fiyatı ne hareket ettirir?
Döviz kurları tek bir sebeple değil, birbiriyle bağlantılı birkaç başlığın bileşkesiyle hareket eder:
- Faiz farkı: Orta vadede en güçlü belirleyici. Yüksek faizli para birimi, diğeri karşısında talep görür.
- Enflasyon ve büyüme verileri: Faiz beklentisini değiştirdikleri için açıklandıkları anda fiyatlanır. Program için ekonomik takvim.
- Risk iştahı: Piyasa riskten kaçtığında dolar, yen ve İsviçre frangı güçlenir.
- Cari denge ve dış finansman: Özellikle gelişmekte olan ülke para birimlerinde belirleyicidir.
Forex’te işlem nasıl açılır?
İşlemler kaldıraçlıdır: pozisyonun tamamını değil, teminatını yatırırsınız. İşlem büyüklüğü lot cinsinden, fiyat hareketi pip cinsinden ölçülür. Pozisyonu ertesi güne taşırsanız swap maliyeti oluşur. İşlem açmadan önce pozisyon büyüklüğü hesabı yapmak, forex’te kalıcı olmanın en temel şartıdır.
Türkiye’de forex’in yasal çerçevesi
Türkiye’de kaldıraçlı döviz işlemi hizmeti yalnızca Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından yetkilendirilmiş aracı kurumlar tarafından sunulabilir. SPK düzenlemeleri kaldıraç oranına ve hesap açılışındaki asgari teminata sınır getirmiştir. Yetkisiz kuruluşlarla yapılan işlemler yasal koruma kapsamında değildir; bir kuruma para göndermeden önce SPK yetkisini doğrulamanız gerekir.
Sık sorulan sorular
Forex borsa mıdır?
Hayır. Borsalar merkezi ve düzenlenmiş pazar yerleridir; forex ise tezgah üstü bir ağtır. Bu nedenle tek bir resmi kapanış fiyatı yoktur, fiyatlar sağlayıcıdan sağlayıcıya küçük farklar gösterebilir.
Forex hafta sonu açık mı?
Hayır. Piyasa cuma akşamı kapanır, pazartesi Asya seansıyla açılır. Hafta sonu yaşanan gelişmeler açılışta boşluk (gap) olarak fiyatlanabilir.
Ne kadar parayla başlanır?
Asgari tutar kurumdan kuruma ve mevzuata göre değişir. Asıl soru ne kadarla başlanacağı değil, kaybedilmesi durumunda yaşamı etkilemeyecek bir tutarla başlanıp başlanmadığıdır.
Forex’te kazanmak garanti mi?
Hayır. Kaldıraçlı işlemlerde yatırılan sermayenin tamamı kaybedilebilir. Garantili getiri vaat eden her yaklaşım başlı başına bir uyarı işaretidir.
Kaldıraçlı işlemler yüksek risk içerir ve yatırılan sermayenin tamamının kaybedilmesiyle sonuçlanabilir. Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; ayrıntı için Yasal Uyarı ve Risk Bildirimi.